Na ulazu u Aranđelovac, sa desne strane rečice Kubršnice, uzdiže se brdo Risovača sa pećinom, značajnim arheološkim i paleontološkim nalazištem. Dugogodišnjim istraživanjima Risovačke pećine otkriveno je mnoštvo fosilizovanih kostiju i zuba brojnih životinjskih vrsta koje su za vreme poslednjeg ledenog doba živele na stepama oko Risovače. Pronađene kamene i koštane alatke potvrđuju da je Risovačka pećina u srednjem razdoblju starijeg kamenog doba bila stanište neandertalskih lovaca. Zbog svojih prirodnih osobenosti i kulturno-istorijskih vrednosti pećina je proglašena spomenikom prirode i kulturnim dobrom od izuzetnog značaja. Danas je Risovačka pećina uređena po svim principima savremene prezentacije i godišnje primi hiljade posetilaca iz zemlje i inostranstva.

Istrazivanja pećine Risovače u Arandjelovcu, započeta davne 1953. godine (Arheološki institut SANU i Filozofski fakultet iz Beograda pod rukovodstvom prof. dr. Branka Gavele), trajala su, sa dužim ili kraćim prekidima, do 1976. godine. Pored arheoloških od 1975. organizovana su i speleološka istraživanja kojima rukovodi dr. Radenko Lazarević, naučni savetnik Instituta za šumarstvo i drvnu industriju iz Beograda. Ova istraživanja, uz učešće saradnika Geografskog instituta "Jovan Cvijić", Geogafskog fakulteta, Beograd i speleološke grupe iz Valjeva, naročito intenzivirana devedesetih godina, traju do današnjih dana.

Dugogodišnjim arheološko - paleontološkim i speleološkim istraživanjima u Risovači je otkriveno obilje fosilizovanih ostataka pleistocene faune, kao i tragovi materijalne kulture neandertalskih lovaca - artefakta od kamena i kosti, koja potvrdjuju paleolitsku starost ove stanice.

S obzirom na arheološki značaj, paleontološko bogatstvo, dimenzije prostora i znatne prirodne vrednosti, Risovačka pećina je uredjena za turističke posete i otvorena 19. septembra 1987.

Prokopavanjem i čišćenjem sekundarnog materijala otkriven je pećinski sistem u dužini od 187,5 m, površine 703m2. Duž glavnog pećinskog kanala postavljene su poliesterske rekonstrukcije reprezentativnih predstavnika kvartarne faune - pećinskog medveda i pećinskog lava, dok se u tzv "Dvorani risovačkog čoveka", kojom se završava istraženi deo pećine, nalazi figuralna kompozicija - porodica risovačkog lovca.

Uredjenjem i prezentacijom pećine Risovače sačuvan je od zaborava i propadanja ovaj davnašnji beleg čovekovog postojanja i delanja, kao svedočanstvo neprekinutih ljudskih korena od samih začetaka civilizacije do današnjih dana.

Radno vreme pećine:

Svakog dana, osim 01. januara, od 09 - 17 časova.

Cena: 150 dinara za jedan objekat, a ako se posete i Muzej i pećina Risovača, cena ulaznice je 200 dinara.

Konatakt i najava grupa: Narodni muzej, Tel: +381 (0)34 722 883

web adresa: www.muzejarandjelovac.rs